ศูนย์สงครามพิเศษ

        จากบทเรียนสงครามโลกครั้งที่ ๑ และ ครั้งที่ ๒ ตลอดจนการรบในพื้นที่ต่างๆ  ในห้วงหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ โดยเฉพาะในสงครามอินโดจีน  เป็นผลให้กองทัพบกเล็งเห็นว่า “การสงครามพิเศษ”เป็นงานที่สำคัญและมีคุณค่ายิ่งที่กองทัพบกจะต้องเตรียมการ  และดำเนินการอย่างจริงจัง  เพื่อให้มีความพร้อมที่จะเผชิญต่อการคุกคามของฝ่ายตรงข้ามในลักษณะที่มิใช่สงครามตามแบบ อีกทั้งเพื่อสนับสนุนการทำสงครามตามแบบของฝ่ายเราตลอดจนให้พร้อมที่จะปฏิบัติตามคำสั่ง  ของผู้บังคับบัญชา เกี่ยวกับงานด้านยุทธศาสตร์ของชาติ  เพราะในห้วงระยะเวลาก่อนปี พ.ศ.๒๕o๘ นั้น งานด้านการสงครามพิเศษของกองทัพบกยังขาดการรวมการในการวางแผนการประสานงาน การอำนายการ  และค้นคว้าพัฒนาหลักการ  ตลอดจนยังไม่มีหน่วยใดรับผิดชอบทางด้านวิชาการ  และอำนวยการให้เป็นไปตามหลักวิชาการแก่หน่วยปฏิบัติการพิเศษ  ในขณะนั้นกองทัพมีหน่วยรบพิเศษ อันได้แก่ กองรบพิเศษ (พลร่ม)หน่วยปฏิบัติการจิตวิทยา กองพันส่งทางอากาศที่ ๑ ซึ่งหน่วยดังกล่าวนี้  ได้แยกกระจัดกระจายในลักษณะการฝากการบังคับบัญชาไว้กับหน่วยต่างๆ ในกองทัพบก  ดังนี้.-

- กองรบพิเศษ (พลร่ม)  มีที่ตั้งที่ค่ายชิราลงกรณ์  ฝากบังคับบัญชาไว้กับกองทัพภาคที่ ๑

- กองพันส่งทางอากาศที่ ๑  มีที่ตั้งค่ายเอราวัณ ฝากการบังคับบัญชาไว้กับศูนย์การทหารราบ

- ชุดปฏิบัติการจิตวิทยา จำนวน ๙ ชุด ฝากการบังคับบัญชาไว้กับกรมทหารสื่อสาร

- กองร้อยพลาธิการส่งกำลังทางอากาศ มีที่ตั้งที่ค่ายเอราวัณ  ฝากการบังคับบัญชาไว้กับ กรมพลาธิการทหารบก

 ด้วยเหตุผลดังกล่าวแล้ว  กองทัพบกจึงได้กำหนดโยบายในการปรับปรุงงานสงครามพิเศษ โดยรวมการควบคุมบังคับบัญชาหน่วยปฏิบัติงาน  และหน่วยสนับสนุนงานสงครามพิเศษเข้าไว้ด้วยกัน   เพื่อประโยชน์ด้านการฝึก การวางแผนใช้หน่วย ตลอดจนการค้นคว้าพัฒนา และเผยแพร่วิทยาการ    ซึ่งในการรวมการครั้งนี้ก็คือ การจัดตั้งศูนย์สงครามพิเศษขึ้น เพื่อให้รับผิดชอบโดยตรงต่อกองทัพบกในด้านยุทธการ การศึกษาค้นคว้า และการฝึกในเรื่องการสงครามพิเศษ  ดั้งนั้น       ศูนย์สงครามพิเศษจึงทำหน้าที่เป็นศูนย์ยุทธการเพื่อการวางแผนอำนวยการด้านสงครามพิเศษ ตามแผนและนโยบายของกองทัพบก  และทำหน้าที่เป็นศูนย์ในส่วนการศึกษาด้านการสงครามพิเศษ และวิทยาการอื่นๆที่เกี่ยวข้อง กองทัพบกได้อนุมัติให้จัดตั้ง ศูนย์สงครามพิเศษขึ้นในปี พ.ศ. ๒๕o๙ ตามคำสั่งกระทรวงกลาโหม (เฉพาะ) ที่ ๗o๙ ลง ๒๖ มกราคม  ๒๕o๙ โดยได้รวบรวมเอาหน่วยดังกล่าวข้างต้นให้มาอยู่ใต้การบังคับบัญชาของกองบัญชาการศูนย์สงครามพิเศษ ต่อเนื่องมาจากสถานการณ์ภายในและภายนอกประเทศ ทำให้งานด้านยุทธการเกี่ยวกับ     การสงครามพิเศษเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ กองทัพบกจึงได้อนุมัติให้จัดตั้งหน่วยใหม่ และขยายหน่วยต่างๆของศูนย์สงครามพิเศษเพิ่มขึ้นอีกคือ

- จัดตั้งโรงเรียนสงครามพิเศษ          ในปี ๒๕๑๐

- จัดตั้ง  กองรบพิเศษ (พลร่ม) ที่ ๒    ในปี ๒๕๑๒

- จัดตั้งกองร้อยปฏิบัติการจิตวิทยา     ในปี ๒๕o๙ (เดิมมีเพียง ๙ ชุด) และขยายเป็นกองพันปฏิบัติการจิตวิทยา ในปี ๒๕๑๓

- จัดตั้ง  กองรพิเศษ (พลร่ม) ที่ ๓      ในปี ๒๕๑๕

- จัดตั้งกองร้อยลาดตระเวนระยะไกล  ในปี ๒๕๑๕

- ขยายกองร้อยพลาธิการส่งกำลังทางอากาศ เป็นกองพลาธิการส่งกำลังทางอากาศ    ในปี พ.ศ. ๒๕๑๕

- จัดตั้งกองฝึกรบพิเศษที่ ๙ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๕ และขยายเป็นกองพันรบฝึกรบพิเศษที่ ๙ ในปี พ.ศ. ๒๕๒๕

- ในปี พ.ศ. ๒๕๑๘ กองทัพบกได้อนุมัติให้ปรับปรุงการจัดและอัตรากำลังพลของ    ศูนย์สงครามพิเศษ ตาม อฉก. ๕ooo เพื่อให้สอดคล้องและสัมพันธ์กับปริมาณงาน  และความรับผิดชอบตาม คำสั่ง ทบ. (เฉพาะ) ที่ ๑๒๙/๑๘ ลง ๑๔ พ.ย.๑๘  เรื่อง  แก้อัตรากองทัพบก ๒๕o๙ ซึ่งมีรูปการจัดการเช่นเดียวกับศูนย์การศึกษาอื่นๆ  คือศูนย์การทหารราบ,ศูนย์การทหารม้า และศูนย์การทหารปืนใหญ่  และจากการที่กองทัพบกได้บรรจุมอบหน่วยรบ และหน่วยสนับสนุน    การรบให้อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของศูนย์สงครามพิเศษดังกล่าวแล้วจึงทำให้ศูนย์สงครามพิเศษแตกต่างจากศูนย์การศึกษาอื่นๆ คือเป็นส่วนราชการขึ้นตรงต่อกองทัพบก ที่มีฐานะเป็นทั้งส่วนการศึกษา และส่วนกำลังรบ

* การปรับการจัด และอัตรากำลังพลของ ศูนย์สงครามพิเศษดังกล่าวดำเนินการดังนี้-.

- จัดตั้ง กองรบพิเศษ (พลร่ม) ที่ ๔ ในปี พ.ศ.๒๕๒๓ คำสั่ง กองทัพบก (เฉพาะ) ที่ ๑๒๙/๒๓     ลง ๔ กันยายน ๒๕๒๓

- จัดตั้ง กองพลรบพิเศษที่ ๑  ในปี พ.ศ. ๒๕๒๕ คำสั่ง กองทัพบก (เฉพาะ) ที่ ๑๗๕/ ๒๕    ลง  ๒๘ ก.ค.๒๕ โดยให้ศูนย์สงครามพิเศษ เป็นหน่วยเจ้าของโครงการ

- ใน ๒ ธันวาคม ๒๕๒๕ ศูนย์สงครามพิเศษ ได้มอบอำนาจการบังคับบัญชา กองรบพิเศษ(พลร่ม) ที่ ๑, ๒, ๓ และ ๔ ให้กองพลรบพิเศษที่ ๑ ปกครองบังคับบัญชาแทนศูนย์สงครามพิเศษ ต่อไป

- แปรสภาพกองรบพิเศษ (พลร่ม) เป็นกรมรบพิเศษ คำสั่ง กองทัพบก (เฉพาะ) ลับ ที่      ๓๕๘/๒๕  ลง  ๒๐  ธันวาคม  ๒๕๒๕

- จัดตั้งหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ  และ กองพลรบพิเศษที่ ๒ ในปี พ.ศ.๒๕๒๖          ตามคำสั่ง กองทัพบก (เฉพาะ) ที่ ๗๗/๒๖ ลง  ๒๕  มีนาคม  ๒๕๒๖ โดยให้ศูนย์สงครามพิเศษ       เป็นหน่วยเจ้าของโครงการ

- จัดตั้งกรมรบพิเศษที่ ๕ ในปี พ.ศ. ๒๕๒๖ ตามคำสั่ง  กองทัพบก  (เฉพาะ) ที่ ๑๔๔/๒๖    ลง  ๗ ก.ค. ๒๖

- ใน  ๑๒ มีนาคม ๒๕๒๗ พล.อ. อาทิตย์ กำลังเอก ผู้บังคับบัญชาการทหารบก ได้เดินทางมาเป็นประธานในพิธีมอบอำนาจ การบังคับบัญชาศูนย์สงครามพิเศษ กองพลรบพิเศษที่ ๑ กองพลรบพิเศษที่ ๒ ให้กับ หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ ณ ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี